NBA All-Star zvezde u Jugoslaviji 1964. godine

NBA All Star selekcija je krajem maja i početkom juna 1964. godine gostovala u Jugoslaviji i odigrala četiri meča, dva u Beogradu i po jedan u Zagrebu, Karlovcu i Ljubljani. Tako su ljubitelji košarke videli uživo zvezde američkih timova o kojima su mogli da se informišu samo preko novinskih članaka. Legendarni Bob Cousy koji se povukao godinu dana ranije (1963), predvodi u ulozi kapitena zvezde kao što su Oscar Robertson (MVP NBA lige 1964), Jerry Lucas (rookie godine), Bob Pettit (prva petorka lige), Bill Russell (druga petorka) itd. Uputili su se na evropsku turneju koja je činila ukupno 21 utakmicu, a jedna od stanica bila je i Jugoslavija. Trener je bio ujedno i trener dominantnih Boston Celtics-a, Red Auerbach.

Prva utakmica je odigrana 29. 5. 1964: NBA selekcija – Reprezentacija Beograda (98:51). Utakmica se igrala na Tašmajdanu, a prisutno je bilo 8.500 gledalaca. Najefikasniji kod domaćina bio je Radivoj Korać sa 20 poena, a kod gostiju Oscar Robertson – 31 poen. Timovi su nastupali u sledećim sastavima:

NBA Selekcija – Bill Russell 4, Bob Pettit 12, Oscar Robertson 31, Bob Cousy 6, Jerry Lucas 26, Tom Heinsohn 11, Tom Gola 8.

Reprezentacija Beograda – Slobodan Gordić 10, Radivoj Korać 20, Trajko Rajković 4, Miodrag Nikolić, Miloš Bojović 4, Vladimir Cvetković 4, Nemanja Đurić 9, Dragan Kovačić, Dragoslav Ražnatović, Dragutin Čermak, Tihomir Pavlović.

Korać vs. Bill Russell

Korać vs. Bill Russell. Ovde definitivno ne sluti na blokadu. 😉

Drugi meč je igran sutradan, 30. 5. 1964. godine, takođe na Tašmajdanu; gledalaca 5.000. Pobedu je opet odnela ekipa američkih zvezda, ovoga puta 100:52.  Najefikasniji kod domaće ekipe ponovo je bio Korać sa 16 poena, a kod gostiju Bob Cousy sa 25 poena. Kod domaće ekipe su bila dva nova imena u odnosu na prvi meč Josip Đerđa i Ratomir Vićentić. Timovi su nastupali u sledećim sastavima:

Reprezentacija Beograda – Slobodan Gordić 4, Radivoj Korać 16, Nemanja Đurić 8, Miodrag Nikolić, Josip Đerđa 6, Dragan Kovačić 2, Miloš Bojović 2, Vladimir Cvetković 4, Ratomir Vićentić, Dragoslav Ražnatović 8, Dragutin Čermak 2, Tihomir Pavlović.

Selekcija NBA zvezda – Bob Pettit 19, Bob Cousy 25, Oscar Robertson 16, Tom Heinsohn 16, Jerry Lucas 22, K.C. Jones 2.

Trener američke selekcije na turneji, legendarni Red Auerbach, je godinama kasnije u jednom novinskom intervjuu govorio o Bilu Raselu kao o najboljem igraču koga je trenirao, a kao primer njegove superiornosti naveo je situaciju sa turneje u Jugoslaviji kada je Rasel po njegovim rečima čak osam puta blokirao najboljeg igrača Jugoslavije (misli na Koraća) koji je zatim zbog nervoze isključen.

Intervju Auerbach-a

Intervju Auerbach-a 1974.

Domaći izvori ne idu u prilog ovoj izjavi jer je po statistici Korać na prvom meču postigao 20, a na drugom 16 poena pre isključenja. Takođe, u sjajnom tekstu na ovu temu (crosarka.com) može se pronaći citat iz izveštaja Tanjuga koji kaže da je Korać zaista isključen tokom druge utakmice (prigovor sudijama), ali da na tom meču Russell nije nastupio zbog povrede što se vidi i u zvaničnoj statistici.

Sledeće utakmice NBA selekcija je igrala u Zagrebu i Karlovcu. Dana 1. 6. 1964 u Zagrebu, na Šalati, pred 7.000 gledalaca odigran je meč između NBA selekcije i reprezentacije Hrvatske koju su pojačali srpski košarkaši na služenju vojnog roka u Karlovcu, sjajni all-around Nemanja Đurić kao i Dragan Kovačić. Utakmica je završena rezultatom 93:71 u korist NBA zvezda. Najefikasniji kod domaćina sa 16 poena je bio sjajni Josip “Pino” Đerđa koji se na turneji ukupno istakao kao najbolji igrač domaćih odabranih ekipa za koje je nastupao u tri meča, dok je kod gostiju Oscar Robertson ubacio 24 poena. Timovi su nastupali u sledećim sastavima:

Reprezentacija Hrvatske: Boris Lalić 4, Slobodan Kolaković 2, Marko Ostarčević 2, Dragan Kovačić 11, Boris Križan 2, Željko Troskot 10, Josip Đerđa 16, Nemanja Đurić 12, Živko Kasun 8, Petar Skansi 4, Matan Rimac, Mirko Novosel.

Selekcija NBA: Bob Pettit 21, Bob Cousy 6, Tom Heinsohn 23, Oscar Robertson 24, Jerry Lucas 18, K.C. Jones 1, Tom Gola.

Sjajni Pino Giergia dao je sve da namuči NBA asove.

Sjajni Pino Giergia dao je sve da namuči NBA asove. (foto: Radiša Mladenović)

Naredna utakmica je odigrana 2. 6. 1964. godine u Karlovcu na popularnom Šancu pred 4500 posetilaca. I ovu utakmicu čak i lakše nego prvu dobila je NBA selekcija sa 110:65. Najefikasniji kod domaće ekipe je bio Đerđa sa 20 poena, a kod gostiju Tom Heinsohn sa 26 poena. Kod domaćina je bilo novih igrača Stjepan Ledić, Zlatko Kiseljak.

Timovi su nastupali u sledećim sastavima:

Selekcija NBA – Oscar Robertson 14, Bob Cousy 16, Bill Russell 10, Jerry Lucas 16, Bob Pettit 18, Tom Heinsohn 26, K.C. Jones 10, Tom Gola.

Reprezentacija Hrvatske – Josip Đerđa 20, Nemanja Đurić 13, Dragan Kovačić 8, Živko Kasun 3, Boris Križan 13, Slobodan Kolaković 2, Marko Ostarčević 4, Petar Skansi 2, Željko Troskot, Stjepan Ledić, Mirko Novosel, Zlatko Kiseljak. Trener: Berislav Radišić.

Susret na Šalati se igrao na parketu koji je prebačen iz Ljubljane iz hale Tivoli i montiran na rukometni teren, dok se u Karlovcu na Šancu igralo na betonu.

Foto-galerija sa meča u Karlovcu. Autor fotografija Radiša Mladenović:

đerđa karlovac

Pino protiv Oskara

đekile

Duel Đerđa – Cousy

karlovac

Fantastičan ambijent u Šancu

hrvatska

Slobodan Kolaković, Željko Troskot, Dragan Kovačić, Živko Kasun, Josip Đerđa

usa

Bob Cousy, Tom Heinsohn, Bob Pettit, Oscar Robertson, Jerry Lucas

autor originalnog teksta: Žarko Dapčević

edit: Zlatko

Najsjajniji reprezentativni turniri – 5. Ljubljana 1970

Kada se uzme u obzir čak 9 zlatnih medalja na najvećim takmičenjima (EP, SP, OI) koje je reprezentacija stare Jugoslavije osvojila u periodu od 1945. do raspada 1991, prava je poslastica među njima izdvajati najbolje i najupečatljivije. Sa druge strane, svaka podela i pravljenje top liste je nezahvalna, tako da ovu označavam samo kao subjektivni doprinos čuvanju od zaborava sjajnih nastupa majstora igre sa ovih prostora. Broj 5, lako može da bude i broj 1, videćete i zašto…

logo šampionata

Logo šampionata

Prva zlatna medalja i to u najlepšem mogućem ambijentu, na domaćem terenu, u gradu koji i danas živi pun uspomena na čuvenu 1970. godinu. U sastavu Juge pregršt velikih imena. Od najiskusnijih tu su veterani Daneu i Rajković, praćeni mlađim Skansijem, Tvrdićem, Čermakom i Ljubljančaninom Aljošom Žorgom . Veliku odgovornost nošenja ekipe na sebe preuzima tek stasala generacija (za današnje vreme ovi igrači bi se ubrajali u mlade zvezde, s obzirom da su svi bili ’48 ili ’49 godište) koju su činili: Simonović, Tvrdić, Skansi, Jelovac, Kapičić, Plećaš i već tada prvi centar Evrope, pravo iz SAD-a – Krešo Ćosić. Nažalost, Radivoj Korać koji je tragično preminuo godinu dana ranije, nije krunisao dugogodišnju karijeru reprezentativnim zlatom. Još jedan od dva omiljena saigrača kapitena Daneua, Josip “Pino” Đerđa nije se našao na spisku, odlukom trenera Žeravice. Nije bilo mesta na spisku za još jednog iskusnog majstora igre – Vladimira Cvetkovića, jer je bio u lošim odnosima sa kapitenom selekcije koji je svoj dolazak uslovio nepozivanjem Cveleta.

Ćosić, Menegin, Skansi - tvrda utakmica protiv Italije u prvom kolu.

Ćosić, Menegin, Skansi – tvrda utakmica protiv Italije u prvom kolu.

U prvom kolu nezgodan meč sa Italijom, predsednik Tito se preznojavao u loži dvorane Tivoli.  Pri rezultatu 59:59, Jugoslavija pravi seriju 7:0 na krilima ubedljivo najboljeg strelca Ćosića (29 poena). Uporni Italijani nisu se predavali, ali je meč ipak otišao na stranu “plavih”, pobedničkim poenima kapitena Ive Daneua. kajnji skor 66:63, početna nervoza je savladana.

Publika  hrli ka dvorani Tivoli

Publika hrli ka dvorani Tivoli

Kasnije je, u sjajnoj utakmici demoliran Brazil (80:55), reprezentacija iz svetskog vrha, koja je na kraju šampionat završila sa srebrnom medaljom, a pre utakmice sa Jugoslavijom pobedila Sovjete i Italiju. Ovaj trijumf, otvorio je put ka zlatnoj medalji. U pretposlednjem šestom kolu, dolazi se do odlučujućeg meča, protivnik je reprezentacija Amerike. Sastav protivnika bio je sačinjen od univerzitetskih igrača iz SAD-a, kao i nekoliko američkih igrača koji su nastipali za Makabi. Pobeda je značila svetski vrh. U prvom poluvremenu, Jugoslavija stiče prednost od nekoliko poena, da bi u 25. minutu povisila vođstvo na +7. Ovu razliku je sigurnom igrom održala do samog kraja. Iskusni majstor i kapiten Ivo Daneu, koji je na šampionatu imao manju ulogu zbog povrede, preuzima odgovornost i u odlučujućim trenucima uknjižava četiri poena i sjajnu asistenciju Kapičiću i Plećašu. Naravno, znao je Ranko Žeravica za šta mu tačno treba veliki majstor – da podigne tim kada je napotrebnije. Konačan rezultat je 70:63 i veliko slavlje može da počne! Jugoslavija, do tada obeležena kao “večito srebrna”, osvaja svoje prvo zlato! Slavlje se prenelo na ulice velikih gradova bivše Juge. Krešo Ćosić, tada već student koledža u Americi , centar koji je oduševljavao sve svojom tehnikom pleja, izabran je u idealnu petorku šampionata i činio je nezaustavl centarski tandem sa Skansijem. U dve odlučujuće utakmice, sa Brazilom i SAD-om, najmanje 10 igrača upisalo se u strelce, što govori o odličnoj popunjenosti svih pozicija u timu. Nikola Plećaš, strelac poslednjeg poena u odlučujućoj utakmici, je nakon osvojene zlatne medalje prvi i poslednji put obrijao brkove koje nosi od priprema za ovo prvenstvo do danas. Poslednji dan šampionata doneo je za Jugoslaviju, rezultatski nebitnu utakmicu sa SSSR-om. Ovaj meč je, razumljivo, glatko izgubljen sa 87:72, nakon noći velikog slavlja. Košarkaši su se dan nakon kraja šampionata i dodele medalja, uputili na prijem kod predsednika Tita, kome su za rođendan (25. maj) doneli zlatni poklon. Čak ni ovaj sjajni događaj nije prošao bez još jedne tragedije. Samo nekoliko dana po završetku šampionata, zbog srčane mane, preminuo je jedan od najiskusnijih u timu, centar Trajko Rajković.

Kapiten Daneu završava karijeru sa stilom.

Kapiten Daneu završava karijeru sa stilom.

“Košarka je postala televizijski sport, počeo joj se pridavati puno veći značaj. Ušla je u domove, postajala je sve popularnijom.” – Damir Šolman.

“Mi nismo igrali običnu košarku. To je bila džez košarka!” – Duci Simonović.

“Sreća je bila neizmjerna. O ljubljanskom zlatu poznat je svaki detalj. Bio je to jedinstven spektakl. U Americi sam se znao oduševljavati spektakularnim utakmicama ragbija i košarke, ali ono što sam doživio 23. svibnja 1970. još će dugo biti moj najdraži doživljaj. Posebno doček u bledskom hotelu “Golf”, aplauzi, narodne nošnje, glazba, od Ljubljane do Bleda pljesak, usporena vožnja autobusa i brojne čestitke. Nismo više mislili na posljednju utakmicu, na velikog protivnika, na SSSR.” – Krešo Ćosić.

“Malo je ljudi na svetu koji su doživeli tako nešto, da snovi postanu realnost.” – Ivo Daneu.

“Igrao sam i pre i posle Svetskog prvenstva u Ljubljani – osvajao sam medalje, najsjajnije na prvenstvima Evrope, Balkana, bio na Olimpijskim igrama u Minhenu – ali takvu atmosferu i sreću kao posle trijumfa u Ljubljani 1970. godine nisam nikada u životu doživeo. Nikada nacionalni ponos nije bio prisutan kao tada, država je bila monolitna, čitava Jugoslavija je disala sa nama. Silno nas je nosila i uzdizala ta zajednička želja. Sve je to narod pozlatio. Osećali smo se kao velike zvezde, gde god smo se pojavili nastajao je delirijum. Ljudi su uzvikivali naša imena, trudili se da nam ugode, nosili nas na ramenima. Na ulici su nam se bacali oko vrata, kao najrođeniji, a po povratku u Beograd nerod je klicao našem zlatu i Jugoslaviji. Bila je to moja najlepša bajka. Vreme za nezaborav!” – Dragan Kapičić.

ispred tivolija 1970

stoje: Skansi, Kapičić, Žorga, Šolman, Rajković, Jelovac, Ćosić, trener Žeravica. čuče: Simonović, Ćermak, Tvrdić, Daneu, Plećaš.

 autor: Zlatko

Finale Kupa Koraća 1978.

Kup Radivoja Koraća je uvijek za jugoslovenske košarkaške klubove imao poseban šmek. Već zbog samog imena tog natjecanja nazvanom po tragično preminuloj legendi yu-košarice, ali i zbog činjenice da su se u inicijalnom finalu, održanom 1972. godine, susrele dvije jugoslovenske momčadi i da je zagrebačka Lokomotiva, predvođena strategom Novoselom i superstrelcem Plećašem, podarila domaćoj košarci prvi međunarodni klupski trofej. To takmičenje će vrlo brzo prerasti u najglomaznije u evropskim klupskim nadmetanjima i već 1978. godine, okupit će rekordna 32. tima. Ex-yu predstavnicima bili su sarajevska Bosna, beogradski Partizan, zagrebačka Cibona i OKK Beograd. Svi oni prolaze prvo kolo i ulaze u četvrtfinalnu fazu grupnog razigravanja.

U razigravanju po grupama Bosna i Partizan zauzimaju prva mjesta u svojim skupinama – studenti su nadvisili francuski Berck Basket, talijanski Scavolini i čehoslovački Inter Slovanaft, dok je Partizan bio bolji od francuske Nice, talijanske Genove i grčkog AEK-a. Za Beograđane su nestvarno igrali Kićanović i Dalipagić (svaki preko 30 poena u prosjeku u 11 susreta); Kićo 45 koševa AEK-u u skupini. Na drugoj strani žrijeba, za Bosnu je neponovljivi Mirza Delibašić, popularno “Kinđe”, igrao partije koje ga lansiraju u orbitu evropske košarke – Scavoliniju u Skenderiji stavlja 45 koševa. OKK Beograd završava iza Juventuda iz Badalone u svojoj skupini, dok za španski tim briljira Zoran Slavnić, a Cibona završava skupinu kao treća iza Olimpie iz Milana koja je poslednjim polufinalistom. U polufinalu je Bosna eliminirala milanski tim, rasturivši ih 20 razlike u uzvratu u Sarajevu, dok je Partizan u uzvratu u Beogradu nadoknadio 5 koševa minusa iz Badalone – Dalipagić 35, Kićanović 34 u Badaloni, zatim 36 i 31 koša u uzvratu u Beogradu.

paća bosna

Plakat finala i egzotični navijači oba kluba

Finale beogradskog Partizana i sarajevske Bosne održano je 21.03.1978. u Banjoj Luci, pred 6000 vatrenih navijača u dvorani Borik i ostat će u povijesti Kupa Koraća kao jedno od najboljih, ako ne i najbolje. Nakon 101:101 u regularnom dijelu tekme i produžetka, slavio je Partizan sa 117:110, uz 50 poena Dalipagića, 33 Kićanovića i 21 poen i 9 skokova Miška Marića, koji su nadjačali 32 poena Delibašića, 22 Varajića i 20  i 13 skokova Radovanovića – osvojivši svoj prvi internacionalni trofej u bogatoj povijesti. Ukupan broj koševa (227) i Partizanovih (117) bili su rekordom finala nekog evropskog klupskog natjecanja sve do 1989. kada je, takođe u produženoj utakmici , finala Kupa Kupova, Real slavio protiv Snaidera iz Caserte sa 117:113 uz 62 poena Dražena Petrovića.Ove brojke još i više znače ako se uzme u obzir da se igralo bez pravila za tri poena, a da su akteri bili revolveraši košarkaških terena.

The morning after

The morning after

Rivalstvo Bosne i Partizana iz te godine kulminiralo je par dana kasnije u Beogradu gdje su Sarajlije nadmudrile crno-bele u borbi za prvenstveni naslov, osvajajući duplu krunu (uzeli su i yu Kup te godine), a dogodine su to pretočili u premijerno slavlje u Kupu Evropskih Šampiona. Beogradski tim je te sezone bio upogonjen nevjerojatnim tandemom koji je ubacivao 69 koševa prosječno po utakmici, ali osvojio je samo Kup Radivoja Koraća. Kićanović i Dalipagić su svoju borbu za “najboljeg amatera svijeta” nastavili u ljeto iste godine na Svjetskom Kupu u Manili gdje su doveli repku bivše države do zlata, a usput su završili prvi i drugi u glasanju za MVP turnira. Momčad Partizana dogodine je uspješno odbranila naslov u Kupu Radivoja Koraća kao dio trostruke krune, a treći put je do trijumfa u istom takmičenju došla i 1989. godine. Natjecanje je ukinuto 2002. godine, a osim Lokomotive i Partizana, dvaput je osvajačem bila i splitska Jugoplastika (’76 i ’77).

autor: Souly